LOUS CHAPEÜS DE FENNO
     Vous cresez beleü qu'uno bourgeiso, ô no fenno que vô z'étre, deü fâ de bouno cousino, s'occupâ de brouchâ, sarcî, petassâ et s'inquiétâ si sa gent soun benaiseis?
     Deitroumpas-vous, bravo gent. Vous n'y couneissez ret. Apprenez que si lu dinâ ei crama ô b'étou n'ei pas cuet, ca n'y fait ret. Si lous talous de l'homme paren lu nas à travars las chôssas couma de las poumpiras nouvélas, si lous drôleis an dôs couétous de chamiso que prenen l'ar darei lurs malinas, ca n'o pas d'empourtanço.
     Ço que fai lu meritet d'uno fenno de bouno famillo, qu'ei d'étre toujours à la modo, pas lo d'antan, bien entendu, mas tout à fet la darniéro modo de l'annado et mémo lo de jueinan si qu'ei poussible. Cresez-me, lu pus grand defaut d'un habillament, qu'ei d'étre ancien.
     Qu'ei surtout par lous chapeüs que la modo ei si malento. Par se foutei de las fennas, de la gent moucandiés engingen dôs chapeüs ridiculeis.
     A chaque sasou, changen de formo, de coulour et de grandour. Si lous d'ujan semblen no creipo ô no grello, lous de jueinan siran couma no marmito. Dôs viageis, la modo vô que lous chapeüs sian tout pitious. Dirîas qu'is soun ret que nacus. Mas tout d'un cop, moun ami, se trapen de froujâ. En ret de temps, venen si largeis qu'un paraplu. Tantôt soun garnis de gaboulians eipanis, de flours de mars, de rasins ô de prouceis, tantôt is an dôs ribans de soyo bien floucas ô de las plumas bigaradas. D'autreis cops, par countrepiquo, n'an ret dessur.
     Mas, qu'is sian rougeis ô blus, pitits ô grands, qu'is sian rounds, carras ô pounchus, soun toujours si orreis viage qu'autre. Qu'ei lu coumpte de Picatau : n'embellissen pas la figuro de las fennas, qu'ei la figuro qu'ôrio besoin de lous embellî.
     Un jour qu'ô zu disio davant madamo de Charaban, la faguet lu pouti et ne dignet pas li reipounei.
     Qu'ei que la coumtesso Zénobie ne badinavo pas quante s'agissio de la modo. Qu'éro no fenno fiéro, que tiravo ôs grands et meipresavo lous peisants. Autroment, la ne vio point de beüta. La n'éro pas linjo et delicado couma sa fillo. Qu'éro no grosso poudoundoun que vio un gente paret de tettous (qu'ei pas qu'i lous ayet vus, parlet noumas d'après la pareissenço). Mas, si la n'éro pas bravo, la fesio tant de toiletto que la marquavo bien. " La plumo préso l'ôseü ", couma dit lu provarbe.
     Madamo Zénobie ne vio jamais la même raubo ni lu mémo chapeü. La ne fesio pas couma las fennas en retard que n'usen qu'un chapeü dins tout lur temps de vito. La n'en chanjavo tous lous meis et y minjavo n'argent fô.
     A d'un' eipoquo, la n'en vio un qu'éro fait coum'un cruveü. O li coûtavo tant qu'un paret de vedeüs et li plasio beücop. Quoique co, la lu gardet pas lountemps. A la messo, la n'en veguet un préque parié sur la této de l'estutriço. Après co, la ne vouguet pus veire lu seü. De couléro, la lu foutet lai, et, dei l'ensei, la disset à Picatau:
     "Jean, fô qu'i chate n'autre chapeü. Dei lumati, tu me counduiras chas la modisto.
     "L'endemo, ca plouvio gros couma lu det, mas ca ne rétet point la damo. Quante qu'ôrio toumba dôs grapauds, l'ôrio parti tout parié.
     Couma ca fesio meichant temps, Jean Picatau, étou set, entret dins lu magazen par se mettre à l'assela.
     Madamo de Charaban eissayet d'abord un chapeü que semblavo un gros froumage.
     "O vous vai tout à fet bien ", disset la modisto en risen.
     Lu segound chapeü éro plat couma no bramo.
     "Qu'eü d'aqui vous vai d'enquéro miei", se dit la marchando que coumptavo lu li vendre.
     Mas la coumtesso n'éro pas preissado. La prenguet soun temps par chôsî. Fouguet li presentâ tous lous chapeüs dô magazen. L'eissayet un grand violet, un pitit rousseü, et d'autreis fais couma no tourtiéro, un toupi,un counchou, ô b'étou un nid de marIe.
     Par veire s'is anavan bien, Madamo Zénobie se visavo dins l'eimirai. La chanjavo lous chapeüs de biai; la lous plantavo d'abord sur lu tuquet de la této, après la lous mettio sur lu cagouei, sur lu frount, mai dôs viageis sur l'ôreillo. La se tenio d'aploumb ô de bingouei par chanjâ de posiceü, la beissavo la této en deivirant lous ueis, la tournavo levâ lu babignou et la quintavo lous chais deçai-delai en se ninant. Dôs viageis, la prenio un ar fiar de grando damo et, sitôt après, la se risio dins l'eimirai en fasen la flôgnardo.
      (Avec la voix de Yvon Rouyer -Varaignes-)
     "Jean, aido-me chôsi. Luqua v'ei co lu pus brave, à toun idéio ?
     - Notro damo, reipoundet-eü, sur lous trente-dous que v'as mettus sur votro této, n'y o ret que un que me counvet, qu'ei lu blu eibigournia qu'o no floco roujo."
     Las douas fennas risséren, mas Picatau ne deimourdet pas.
     "Vous diset, tournet-eü, qu'ô v'ei miei à la modo que lous autreis."
     La coumtesso reprenguet lu chapeü, la lu viset, lu patôgnet. Fettivament, ô li counvenio prou. Anfen, la lu chatet bien.
     La faguet bien d'eicoutâ Picatau. Sieis jours après, la veguet lu mêmo sur la této d'uno crâno Parisiéno.
     Jean vio dit la vrai. Quel orre chapeü éro à la darniéro modo. Ossi, quand la dame vouguet n'en chatâ n'autre, la n'ôbludet pas de counsurtâ soun vale.
     Quete cop, ô l'in faguet chôsi n'autre que vio l'ar d'un melou cougna dins t'un saladié. Par dire la verita, la lu voulio point trop. Mas la lu prenguet tout parié.
     La s'en repentit pas. Lu chapeü éro si nouveü que la modo n'en venguet noumas treis meis après. La fuguet si countento, madamo Zénobie, que l'ôrio embrassa Picatau s'ô ne vio pas eita un peisant.
     "Anfen, disset-ello, fô que tu me diseis toun secret. Couma fas-tu par couneitre lu chapeü qu'ei à la modo?
     - Madamo la Coumtesso, reipoundet-eü, ca n'ei pas maleisa. Par être bien coueiffado, ne fô jamais chatâ lu chapeü que vous plas. Dô mament que vous lu troubas brave, qu'ei qu'ô v'ei ancien. O countrali, chôsissez lu pus orre de tous et que ne semblo ôcuno coueiffuro deija vudo. Ei si v'as hounto de lu pourtâ, si la gent se moquen de vous quand vous l'as sur votre této, sieis tranquillo, qu'ei signe que lu chapeü ei à la darniéro modo."
vers le début de la page
Page d'accueil Glossaire
Table des histoires Histoire suivante